Trading'de tilt: 7 belirti ve tilti durdurmanın yolu

Trading'de tilt, bir kaybın ya da üst üste gelen kayıpların seni planından çıkardığı ve yöntemin yerine duygularınla işlem yaptığın durumdur. Onu durdurmak için irade yetmez. Tilti haber veren belirtileri tanıman ve seansa başlamadan önce, sakin kafayla belirlediğin, seni zamanında durduracak kuralları uygulaman gerekir.

Seni uyarması gereken 7 belirti:

1. Bir kayıptan hemen sonra pozisyon büyüklüğünü artırıyorsun.
2. Kriterlerine uymayan bir girişe giriyorsun.
3. Stopunu "biraz nefes alsın" diye kaydırıyor ya da kaldırıyorsun.
4. İşlemleri her zamankinden daha hızlı art arda açıyorsun.
5. Alışık olduğun saatlerin dışında işlem yapıyorsun, kötü bir günün ardından gece geç saatte.
6. "Kaybımı geri almam lazım" diye düşünüyorsun.
7. İşlemlerini artık not etmiyorsun, çünkü onlara bakmak istemiyorsun.

Bu yazı disiplin ve psikoloji üzerinedir. Yatırım tavsiyesi değildir: trading yüksek bir sermaye kaybı riski taşır.

Trading'de tilt nedir?

Kelime pokerden gelir. Pokerde, kaybettiği bir eldan sonra gelişigüzel oynamaya başlayan oyuncuyu anlatır. Trading'de mekanizma aynıdır. Bir kayıp güçlü bir duygu doğurur (hayal kırıklığı, öfke, rövanş isteği) ve bu duygu planın yerini alır.

Tilt bir karakter kusuru değildir. Kayba karşı verilen insani bir tepkidir. Belli bir kalıbı izlediği için de onu tanımayı öğrenebilirsin.

Tiltin 7 belirtisi, tek tek

1. Kayıptan sonra büyüklüğü artırmak. "Daha fazla riske girersem kaybımı daha hızlı çıkarırım" düşüncesi, disiplinin istediğinin tam tersidir. Özgüvenin sarsıldığında daha fazla risk almanın zamanı değildir.

2. Plan dışı bir giriş. Kriterlerini sabah, sakin kafayla belirlemiştin. Onlara uymadan açılan bir giriş, kazançla kapansa bile neredeyse her zaman duygusal bir giriştir. Kazanan plan dışı bir giriş ise tehlikelidir, çünkü sende tekrar etme isteği uyandırır.

3. Yer değiştiren stop. Kaybı kabullenmemek için stopu kaydırmak, haksız çıktığını kabul etmemektir. Aynı zamanda planlanmış küçük bir kaybı, planlanmamış daha büyük bir kayba dönüştürmektir.

4. Hızlanma. Son kaybı silmek için ara vermeden bir işlemden diğerine geçiyorsun. Ritmin kendisi bir sinyaldir.

5. Kayan saatler. Kötü bir günün ardından gece geç saatte yeniden grafiklerin başına oturmak, ardından gelen işlem ne olursa olsun, tek başına bir alarm işaretidir.

6. Rövanş dili. "Bunu geri almam lazım": kararını şu anki bir fırsat değil, geçmişteki bir kayıp yönlendiriyor.

7. Bırakılan günlük. İşlemlerini not etmeyi bıraktığında, çoğu zaman ne yaptığına bakmak istemiyorsundur. Tam da bunu yapman gereken andır.

Tilti o anda fark etmek neden bu kadar zor?

Çünkü en çok ihtiyaç duyduğun anda eksik olan şey tam da mesafendir. Bir kayıp gerçek bir duygusal tepki tetikler ve durumu soğukkanlılıkla analiz etmen gereken an, bu tepkinin tam ortasıdır. İçindeyken kendi durumunu değerlendirmek çok zordur.

Bu yüzden çözüm yalnızca zihinsel olamaz, "kendimi ikna ederim" türünden. Seanstan önce belirlenmiş, muhakemenin en kırılgan olduğu anda sana sormadan devreye giren dış referanslara dayanmalıdır.

Tilt ve revenge trading: fark ne?

Revenge trading, tiltin en yaygın biçimidir: bir kayıptan hemen sonra, "kaybı çıkarmak" için yeniden pozisyon açmak. Tilt duygusal durumu, revenge trading ise bu durumun yol açtığı davranışı anlatır. İkisiyle de aynı şekilde mücadele edilir: her kayıptan sonra zorunlu bir mola, seans boyunca değişmeyen bir pozisyon büyüklüğü ve sakin kafayla belirlenmiş bir kayıp limiti.

Bireysel yatırımcıların trading sonuçları hakkında rakamlar ne diyor?

Fransa'nın piyasa düzenleyicisi Autorité des marchés financiers (AMF), 2014'te Fransa'da CFD ve Forex işlemi yapan bireysel yatırımcıların sonuçlarına dair bir çalışma yayımladı. Dört yıl boyunca izlenen 14.799 aktif müşterinin %89'undan fazlası zarardaydı.

Bu çalışmadaki iki tespit bilinmeye değer. Birincisi, en çok emir veren ya da en büyük emirleri veren bireysel yatırımcılar en çok kaybedenlerdi. İkincisi, uzun süre devam edenler daha iyi sonuç almıyordu. AMF bunu öğrenme etkisinin yokluğu olarak özetliyor.

Çalışma tilti doğrudan ölçmüyor. Ama iki yararlı şeyi hatırlatıyor: daha çok işlem yapmak daha iyi işlem yapmak demek değildir ve deneyim tek başına seni kayıplardan korumaz. İhtiyacın olan parayı asla riske atma.

Trading'de tilt nasıl durdurulur?

Mekanik bir kural, iyi bir niyetten üstündür, çünkü muhakemen bozulmuşken durumunu değerlendirmeni istemez. Aşağıda, seanstan önce sakin kafayla ve yazılı olarak belirleyebileceğin kural örnekleri var. Bunlar davranışsal güvenlik önlemleridir, yatırım önerisi değildir: kendine göre uyarlamak sana kalmış.

• Seans başına bir kayıp limiti. Önceden belirlenmiş sayıda ardışık kaybı ya da tutarı aştığında, o günü bitirirsin. Pazarlık yok.
• Her kayıptan sonra zorunlu bir mola. Yeniden pozisyon açabilmeden önce ekrandan uzakta birkaç dakika.
• Seanstan önce belirlenmiş bir pozisyon büyüklüğü, seans boyunca asla değişmeyen.
• Yazılı bir plan: ne aradığın, nereden gireceğin, nereden çıkacağın. Giriş planda yoksa, girmezsin.
• Sıcağı sıcağına tutulan bir günlük, her işlemden sonra planına uyup uymadığını not etmek için.

Bu son madde üzerinde durmaya değer. Tek başına bir not pek bir şey söylemez. Birkaç hafta boyunca biriktiğinde ise kararlarının hangi anlarda saptığını gösterir. Basit bir yöntemi trading günlüğü yazımızda ayrıntılı anlatıyoruz.

Gerçek para olmadan karar vermeyi çalışmak

Disiplinini geliştirmenin bir başka yolu, para riske atmadan gerçek grafikler üzerinde karar vermeyi çalışmaktır. TradaZen trading simülatörünün fikri budur.

Uygulama sana gerçek bir tarihteki gerçek bir grafiği, devamı gizli olarak gösterir. Long ya da Short seçersin, ardından mumlar Stop'a ya da Hedef'e kadar açılır. Hesap demo hesaptır ve doğru okumalarınla büyür. Ayrıca on turluk dereceli düellolarda başka oyuncularla karşılaşabilir, Demir'den Elmas'a uzanan bir rütbe üzerinde ilerlemeni takip edebilirsin. Antrenmanı bir günlük tamamlar.

Sınırları konusunda açık olalım. Bir simülatör gerçek paranın yarattığı duyguyu tam olarak yeniden üretmez ve geçmiş bir grafikteki doğru bir okuma gelecekteki bir sonuç hakkında hiçbir şey söylemez. TradaZen hiçbir emir vermez, paranı yönetmez ve hiçbir yatırım tavsiyesi vermez. Yöntemin ve disiplinin için bir antrenman alanıdır, kazanç vaadi değildir.

Mehdi Azizi, TradaZen'i geliştirdi ve Devoria stüdyosuyla App Store'da yayımladı. Uygulamadaki senaryolar geçmişe ait gerçek grafiklerdir, asla uydurma veriler değildir.

TradaZen bir antrenman aracıdır: oyunlar geçmiş piyasa verileri üzerinde, demo bakiyeyle oynanır. Bir aracı kurum değildir, yatırım tavsiyesi de değildir. Gerçek trading sermaye kaybı riski taşır.