Tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận (R:R): cách tính và cách dùng trong trading

Tóm tắt 20 giây

Định nghĩa

Rủi ro tính từ điểm vào đến điểm cắt lỗ, lợi nhuận nhắm tới tính từ điểm vào đến mục tiêu. Tỷ lệ so sánh hai khoảng này.

Cách tính

Với lệnh mua: (mục tiêu − điểm vào) ÷ (điểm vào − điểm cắt lỗ).

Ví dụ

Mua ở 100, cắt lỗ ở 98, mục tiêu ở 104: tỷ lệ 1:2, tức mục tiêu 2 R.

Ngưỡng

Với mục tiêu 2 R, bạn cần đúng nhiều hơn một lần trên ba lần để hòa vốn, chưa tính phí.

Cái bẫy

Mục tiêu càng xa thì càng ít khi được chạm.

Trước khi vào lệnh, bạn có thể biết hai điều: bạn mất bao nhiêu nếu ý tưởng sai, và bạn nhắm tới bao nhiêu nếu ý tưởng đúng. Tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận đặt hai khoảng cách này cạnh nhau. Đây là bộ lọc đầu tiên của một lệnh, thậm chí trước cả câu hỏi về hướng đi.

Bài này mô tả một phương pháp luyện tập, không phải lời khuyên đầu tư. Trading có rủi ro cao mất vốn.

Cách tính

1. Điểm vào lệnh.
2. Điểm cắt lỗ: mức giá mà tại đó ý tưởng của bạn trở thành sai.
3. Mục tiêu: mức giá bạn dự định thoát lệnh có lãi.
4. Rủi ro: từ điểm vào lệnh đến điểm cắt lỗ. Đó là "1 R" của bạn.
5. Lợi nhuận nhắm tới: từ điểm vào lệnh đến mục tiêu, ở đây gấp đôi rủi ro.

Với lệnh mua, phép tính chỉ gói gọn trong một dòng:

tỷ lệ = (mục tiêu − điểm vào) ÷ (điểm vào − điểm cắt lỗ)

Ví dụ: bạn mua ở 100, cắt lỗ ở 98, mục tiêu ở 104. Bạn chịu rủi ro 2 để nhắm tới 4. Tỷ lệ là 1:2, còn được ghi là "2 R". Với lệnh bán thì ngược lại: điểm cắt lỗ nằm trên điểm vào, mục tiêu nằm dưới.

Hãy chú ý thứ tự ghi. Có người ghi 1:2 (rủi ro trước), có người ghi 2:1 (lợi nhuận trước). Dùng đơn vị R giúp tránh nhầm lẫn: mục tiêu 2 R bằng hai lần phần bạn chịu rủi ro.

R, đơn vị giúp mọi thứ đơn giản hơn

R là số tiền bạn mất nếu điểm cắt lỗ bị chạm. Một lệnh chạm mục tiêu 2 R mang về gấp đôi phần bạn đã chịu rủi ro. Một lệnh bị cắt lỗ tốn 1 R. Một lệnh đóng giữa chừng có thể đáng 0,8 R.

Tính bằng R thay vì bằng euro có một ưu điểm: các lệnh của bạn trở nên so sánh được, bất kể quy mô tài khoản hay thị trường. Một nhật ký ghi bằng R cho bạn biết phương pháp có đứng vững không, chứ không phải bạn vừa có một tuần tốt. Xem thêm ở trang về nhật ký giao dịch.

Tỷ lệ thắng bạn cần

Tỷ lệ R:R và tỷ lệ thắng đi cùng nhau. Mục tiêu càng xa, bạn càng ít cần đúng thường xuyên. Bảng dưới đây cho ngưỡng hòa vốn, tức tỷ lệ lệnh thắng mà dưới mức đó kết quả trung bình trở nên âm, chưa tính phí:

Cách tính: ngưỡng = 1 ÷ (1 + mục tiêu tính bằng R). Với mục tiêu 2 R, bạn có thể sai hai lần trong ba lần mà vẫn hòa vốn, trước phí.

Đi xa hơn, kỳ vọng mỗi lệnh được viết là: tỷ lệ thắng × lãi trung bình tính bằng R − tỷ lệ thua × 1 R. Với 40% lệnh thắng và mục tiêu 2 R: 0,4 × 2 − 0,6 × 1 = 0,2 R mỗi lệnh, trên lý thuyết. Phí, chênh lệch giá mua bán và trượt giá làm con số này giảm đi. Và một giá trị trung bình không nói gì về một chuỗi lệnh cụ thể.

Vì sao tỷ lệ cao thôi là chưa đủ

Tỷ lệ 1:5 trông hấp dẫn. Nhưng một mục tiêu xa gấp năm lần điểm cắt lỗ sẽ ít được chạm hơn nhiều. Một tỷ lệ R:R phải được đánh giá cùng tỷ lệ thắng, không bao giờ đứng riêng.

Có hai cách làm đẹp tỷ lệ sẽ gài bẫy bạn:

• Kéo điểm cắt lỗ lại gần: tỷ lệ tăng lên, nhưng điểm cắt lỗ quá sát sẽ rơi vào vùng dao động bình thường của giá. Nó bị chạm trước khi ý tưởng của bạn kịp diễn ra.
• Đẩy mục tiêu ra xa không có lý do: mục tiêu phải tương ứng với một điều gì đó trên biểu đồ: một đỉnh cũ, một mức giá đã từng chạm. Không phải một con số cho đẹp.

Quy tắc đúng: điểm cắt lỗ đặt ở nơi ý tưởng của bạn trở thành sai, mục tiêu đặt ở nơi thị trường có lý do để chững lại. Sau đó mới tính tỷ lệ. Nếu tỷ lệ quá thấp, bạn không sửa giá, bạn bỏ qua lệnh đó.

Tỷ lệ R:R trong một phương pháp

1. Đặt điểm cắt lỗ trước, ở nơi ý tưởng của bạn trở thành sai: dưới đáy gần nhất với lệnh mua, trên đỉnh gần nhất với lệnh bán.
2. Xác định một mục tiêu hợp lý trên biểu đồ.
3. Tính tỷ lệ. Dưới ngưỡng của bạn, ví dụ 2 R, bạn không vào lệnh.
4. Tính khối lượng vị thế dựa trên rủi ro của bạn. Quy tắc 1% chỉ cho bạn cách làm.
5. Không dời điểm cắt lỗ hay mục tiêu trong lúc lệnh đang chạy, trừ khi có quy tắc viết sẵn trước khi vào lệnh.
6. Ghi lại số R thực tế vào nhật ký, rồi so sánh với số R dự kiến.

Những lỗi thường gặp

• Chốt lãi sớm và để lỗ chạy: tỷ lệ dự kiến là 2 R, tỷ lệ thực tế rơi xuống dưới 1 R. Đây là lỗi tốn kém nhất, và chỉ nhìn thấy được qua nhật ký.
• Dời điểm cắt lỗ khi giá tiến gần. Khi đó khoản lỗ vượt quá số R dự kiến, và không còn giới hạn. Đây là một trong những dấu hiệu của tilt.
• Quên phí: với các lệnh ngắn, phí chiếm tỷ trọng lớn so với R.
• Đánh giá tỷ lệ R:R mà không xét tỷ lệ thắng: riêng tỷ lệ R:R không cho biết một phương pháp có đứng vững hay không.

Các mẫu hình nến cũng được sàng lọc qua bộ lọc này. Sau một nến búa hay một mẫu hình nhấn chìm, điểm cắt lỗ thường nằm xa: tỷ lệ R:R quyết định lệnh đó có đáng vào hay không.

Luyện cách đánh giá một kế hoạch

Trong TradaZen, phần "Quản lý rủi ro" dạy bạn đo mỗi lệnh bằng R. Một số câu hỏi cho bạn xem một kế hoạch trên biểu đồ thật và hỏi: "Kế hoạch mua này có hợp lý không?" Có, hoặc mục tiêu quá ngắn, hoặc điểm cắt lỗ quá sát.

Trong phần Luyện tập, bạn chọn Long hoặc Short trên một biểu đồ thật mà phần tiếp theo bị ẩn. Ứng dụng đặt Cắt lỗ và Mục tiêu, hiển thị mức Rủi ro bạn đặt vào, và bạn xác nhận hoặc đổi ý. Sau đó thị trường hé lộ diễn biến tiếp theo, trên Số dư mô phỏng. Có một quy tắc cố định từ trước: nếu một cây nến chạm cả điểm cắt lỗ lẫn mục tiêu, điểm cắt lỗ được tính. Để tìm hiểu thêm, hãy đọc trang về trình mô phỏng giao dịch.

Câu hỏi thường gặp

Mehdi Azizi đã tạo ra TradaZen và phát hành trên App Store cùng studio Devoria. Các kịch bản trong ứng dụng là biểu đồ thật trong quá khứ, không bao giờ là dữ liệu bịa đặt.

TradaZen là công cụ luyện tập: mỗi lượt chơi diễn ra trên dữ liệu thị trường trong quá khứ, với số dư mô phỏng. Đây không phải nhà môi giới, cũng không phải tư vấn đầu tư. Giao dịch thật có rủi ro mất vốn.