20 saniyede
- AMF, 2014
- Dört yılda müşterilerin %89,4'ü kaybetti, müşteri başına ortalama kayıp 10.887 €.
- ESMA, 2018
- CFD'de bireysel hesapların %74 ile %89'u para kaybediyor.
- Ölçülen nedenler
- Daha çok emir, daha büyük emirler, daha uzun süre: her seferinde daha ağır kayıplar.
- Senin kontrol ettiklerin
- İşlem başına riskin, pozisyon büyüklüğün, emir sayın ve günlüğün.
Bireysel traderların neredeyse hepsinin kaybettiği sık duyulur. Bunun kesin bir rakamı var: Fransa'nın piyasa düzenleyicisi AMF'nin bir araştırmasından geliyor. Bu araştırma en büyük kayıpları neyin ayırdığını da ölçüyor.
Bu rehber rakamları ve davranışları ele alıyor. Yatırım tavsiyesi değildir: trading yüksek sermaye kaybı riski taşır.
Resmi rakamlar
AMF araştırması
Ekim 2014'te Fransa'nın piyasa düzenleyicisi Autorité des marchés financiers (AMF), Fransa'da bireysel yatırımcıların CFD ve Forex trading sonuçları üzerine bir araştırma yayımladı. Araştırma 2009'dan 2012'ye dört yılı (aracı kurumlardan biri için 2010'dan 2013'e) ve 14.799 aktif müşteriyi kapsıyor.
| AMF bulgusu | Rakam |
|---|---|
| İncelenen aktif müşteri | 14.799 |
| 4 yılda kaybeden müşteri oranı | %89,4 |
| Yıllara göre kaybeden müşteri oranı | %83,3 ile %84,2 arası |
| Müşteri başına ortalama sonuç | −10.887 € |
| Müşteri başına medyan sonuç | −1.843 € |
| Her biri 50.000 €'dan fazla kaybeden müşteri | 722 |
| Her biri 24.000 €'dan fazla kazanan müşteri | 121 |
Medyan sonuç, müşterilerin yarısının −1.843 €'nun altında bitirdiğini söylüyor. Daha ağır olan ortalama ise birkaç çok büyük kayıp yüzünden aşağı çekiliyor.
AMF ayrıca finansal piyasaların genel olarak bu dönemde olumlu seyrettiğini belirtiyor. Yani kayıplar kötü bir piyasa ortamıyla açıklanamıyor.
ESMA'nın uyarısı
2018'de Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA), Avrupa Birliği genelinde CFD'lerin bireysel yatırımcılara satışını kısıtladı. Ulusal düzenleyicilerin analizlerine dayanıyordu: bireysel hesapların %74 ile %89'u para kaybediyordu ve müşteri başına ortalama kayıplar 1.600 € ile 29.000 € arasındaydı.
O zamandan beri her CFD sağlayıcısı standart bir uyarı göstermek zorunda. ESMA kararında belirlenen varsayılan metin, bireysel yatırımcı hesaplarının %74 ile %89'unun CFD işlemlerinde para kaybettiğini söylüyor. Her sağlayıcı buna kendi oranını yazmalı ve bu oranı üç ayda bir, önceki on iki ay üzerinden yeniden hesaplamalı.
Araştırmanın ölçtükleri
Araştırma kayıp oranının ötesinde müşterileri birbirleriyle karşılaştırıyor. Dört bulgu öne çıkıyor.
- Daha çok emir, daha çok kayıp: dört yılda en az 250 emir veren müşteriler, yani incelenen kitlenin %52'si, ortalama 18.741 € kaybetti. 5.000 emrin üzerinde ortalama kayıp 75.394 €'ya ulaşıyor.
- Daha büyük emirler, daha büyük kayıplar: ortalama emri kaldıraç dahil 10.000 €'yu aşan müşteriler kitlenin %62'sini oluşturuyordu. Ortalama 14.876 € kaybettiler.
- Öğrenme etkisi yok: AMF her yıl aktif olan 1.881 müşteriyi izledi. Kaybedenlerin oranı ilk yıl %82,51 iken dört yılın sonunda %87,56'ya çıkıyor. Ortalama kayıpları zamanla büyüyor: ilk yıl −4.989 €, dört yılın sonunda −26.745 €. Araştırma öğrenme etkisinin olmadığı sonucuna varıyor.
- Masraflar her şeyi açıklamıyor: ölçülen finansman maliyetleri ve komisyonlar müşteri kayıplarının yalnızca %14,2'sini oluşturuyor. Alış satış farkları (spread) ölçülemedi.
Rakamların ardındaki mekanizmalar
Araştırma sonuçları ölçüyor. Davranışları doğrudan ölçmüyor. Ama bulguları iyi bilinen mekanizmalarla örtüşüyor.
Kaldıraç, yatırdığın paradan çok daha büyük bir emir vermene izin verir. Araştırma, 200 kaldıraçla 100 €'luk bir yatırımın 20.000 €'luk bir emir açtığı örneğini veriyor. Fiyattaki küçük bir hareket, hesapta büyük bir harekete dönüşür.
Kârı erken kesmek, zararı koşturmak: araştırmacılar Hersh Shefrin ve Meir Statman bu yanlılığı 1985'te elden çıkarma etkisi (disposition effect) adıyla tanımladı. Trader küçük bir kârı hemen alır, ama zarardaki pozisyonu geri döner umuduyla tutar. Gerçek risk/getiri oranı farkına varmadan bozulur.
Ruh haline göre değişen pozisyon büyüklüğü: önceden belirlenmiş bir risk yoksa, bir kayıp seni telafi etmek için daha fazla riske iter. %1 kuralı bu refleksi kesmek için var.
Tilt: bir kayıptan sonra duygu planın yerini alır. İşlemler hızlanır, girişler kriterlerin dışına çıkar, stop kaydırılır. Belirtileri trading'de tilt rehberinde anlatılıyor. AMF'nin ilk bulgusuyla örtüşüyorlar: çok fazla emir.
Sinyal sanılan formasyonlar: bir mum formasyonu kesinlik değildir. Bitcoin'in 4 saatlik mumlarla beş yıllık verisinde ne çekiç, ne doji, ne de yutan formasyon, aynı durumda rastgele seçilmiş bir mumdan daha iyi sonuç verdi.
Senin kontrol edebileceklerin
Piyasayı kontrol edemezsin. İşlem yapma biçimini kontrol edersin ve AMF'nin her bulgusunun bir güvenlik önlemi var:
- Çok fazla emir: seanstan önce yazılmış bir plan, günlük işlem veya kayıp limiti.
- Çok büyük emirler: soğukkanlıyken belirlenmiş işlem başına risk ve stoptan hesaplanan pozisyon büyüklüğü.
- Öğrenme yok: her hafta yeniden okunan bir trading günlüğü. Deneyim tek başına incelenen müşterilere hiçbir şey öğretmedi. Not alınmış ve yeniden okunmuş bir deneyimin en azından bir şansı var.
- Masraflar: daha az işlem ve masrafların az ağırlık taşıyacağı kadar uzak hedefler.
Bu kuralların hiçbiri bir sonucu garanti etmez. Hasarı sınırlar ve hatalarını görünür kılarlar.
Risk almadan önce antrenman yap
AMF araştırması, hataların gerçek parayla yapıldığında pahalıya mal olduğunu gösteriyor. Başka bir yol, onları hiçbir şeye mal olmadıkları bir yerde yapmak ve ölçmek.
TradaZen'in fikri bu. Uygulama sana gerçek bir tarihte, gerçek bir geçmiş grafik gösterir, devamı gizlidir. Long, Short ya da "Girmiyorum" seçersin, sonra piyasa ne yaptığını demo bakiye üzerinde gösterir. Günlüğünü de uygulamada tutabilirsin. Ayrıntılar için trading simülatörü sayfasını oku ya da birkaç trading alıştırması dene.
Bir simülatörün sınırları var. Gerçek paranın duygusunu tam olarak yeniden üretmez ve geçmiş bir grafikte doğru okuma, gelecekteki bir sonuç hakkında hiçbir şey söylemez. TradaZen hiçbir emir vermez, paranı yönetmez ve yatırım tavsiyesi vermez.
Sık sorulan sorular
Traderların yüzde kaçı para kaybediyor?
AMF'nin 2014'te yayımladığı araştırmaya göre, Fransa'da Forex ve CFD'de aktif 14.799 bireysel yatırımcının %89,4'ü dört yıl içinde para kaybetti. ESMA ise Avrupa Birliği'nde CFD'de kaybeden hesaplar için %74 ile %89 arası bir aralık veriyor.
CFD trading neden bu kadar kaybettiriyor?
AMF üç faktör ölçtü: bir müşteri ne kadar çok emir verirse, emirleri ne kadar büyük olursa ve toplamda ne kadar çok pozisyon açarsa, kaybı o kadar yüksek oluyor. CFD'lerdeki kaldıraç bu faktörlerin her birini büyütüyor.
Deneyimli traderlar daha az mı kaybediyor?
AMF araştırmasında hayır. Her yıl aktif olan 1.881 müşteri arasında kaybedenlerin oranı ilk yıl %82,51'den dört yılda %87,56'ya çıktı ve ortalama kayıpları büyüdü. AMF öğrenme etkisinin olmadığından söz ediyor.
Kayıpları masraflar mı açıklıyor?
Yalnızca kısmen. AMF'nin ölçtüğü finansman maliyetleri ve komisyonlar müşteri kayıplarının %14,2'sini oluşturuyor. Geri kalanı işlemlerin kendisinden geliyor. Alış satış farkları ise ölçülemedi.
Mehdi Azizi, TradaZen'i geliştirdi ve Devoria stüdyosuyla App Store'da yayımladı. Uygulamadaki senaryolar geçmişe ait gerçek grafiklerdir, asla uydurma veriler değildir.
TradaZen bir antrenman aracıdır: oyunlar geçmiş piyasa verileri üzerinde, demo bakiyeyle oynanır. Bir aracı kurum değildir, yatırım tavsiyesi de değildir. Gerçek trading sermaye kaybı riski taşır.


