TradaZen
In 20 seconden
- De assen
- De prijs verticaal, vaak rechts; de tijd horizontaal, van oudste naar recentste.
- De timeframe
- De duur van één candle: een minuut, vier uur, een dag. Over vijf jaar Bitcoin ging meer dan één op de drie 4-uurscandles tegen zijn dag in.
- De trend
- Toppen en bodems die stijgen, of die dalen. Zo niet, dan beweegt de markt heen en weer in een range.
- De niveaus
- De prijzen waar de markt al eerder reageerde: oude toppen, oude bodems.
- De schaal
- Lineair heeft elke dollar dezelfde hoogte; logaritmisch elk percentage.
Een koersgrafiek toont hoe een prijs zich in de tijd ontwikkelt. Hem lezen betekent een paar eenvoudige vragen in volgorde beantwoorden: over welke periode, in welke richting, rond welke prijzen, op welke schaal. Patronen en indicatoren komen daarna.
Vaak begin je aan het eind: je zoekt een signaal voordat je weet wat het scherm laat zien. Hier loop ik de basis door in de volgorde waarin ik zelf lees.
Deze gids beschrijft een trainingsmethode, geen beleggingsadvies. Trading brengt een hoog risico op kapitaalverlies met zich mee.
Wat een grafiek laat zien
- De prijsas, op de meeste platforms rechts. Hoger betekent duurder.
- De tijdas, onderaan: het verleden links, het recentste rechts.
- Een candle: één periode, hier omcirkeld. De hoogte telt, de breedte zegt niets.
- De trend: steeds hogere bodems. De stippellijn verbindt ze.
- Een niveau: een oude top. De prijs is erdoorheen gegaan en kwam het daarna van bovenaf opnieuw raken.
- Het rechterdeel: na de laatste gesloten candle, de leegte. Daar beslis jij, zonder het vervolg te zien.
Onthoud vooral punt 6. Op een afgeronde grafiek lijkt alles vanzelfsprekend, omdat je het vervolg ziet. Op het moment van beslissen heb je alleen wat links van de leegte staat.
Onder de grafiek tonen veel platforms het volume: één balk per periode, hoger wanneer veel aandelen of tokens van eigenaar wisselden. Het zegt hoeveel de markt verhandelde, niet welke kant hij op gaat.
Lijn, bars of candles
Dezelfde prijzen kun je op drie manieren tekenen.
| Type | Wat het toont | Wat het verbergt |
|---|---|---|
| Lijn | de reeks slotkoersen | de uitersten en de opening |
| Bars | de vier prijzen | niets, maar leest minder snel |
| Candles | de vier prijzen, in kleur | niets |
De lijn verbindt de slotkoersen: je ziet de richting in één oogopslag, maar de wicks verdwijnen. Bars tonen een streep van laagste naar hoogste prijs, met een klein streepje links voor de opening en een rechts voor de slotkoers. Candles tonen dezelfde vier prijzen, met een gekleurde body tussen opening en slot. De gids over candlesticks legt uit hoe je er een leest.
De timeframe verandert het verhaal
De timeframe is de duur die elke candle samenvat. Op één minuut zigzagt de prijs voortdurend. Op één dag kan dezelfde markt wekenlang zonder haperen stijgen. Geen van beide lezingen is fout: ze gaan niet over hetzelfde.
Vraag je dus, voordat je een candle leest, in welke grotere candle hij ligt. Lees je de 4-uursgrafiek, kijk dan eerst naar de daggrafiek.
Wat 5 jaar Bitcoin laat zien
Ik wilde meten hoe sterk de timeframe de lezing verandert. Over vijf jaar Bitcoin vergeleek ik elke 4-uurscandle met de dag waar hij bij hoort, en daarna elke dag met zijn week. De vraag: bewegen ze in dezelfde richting?
| Vergelijking | Gevallen | Zelfde richting |
|---|---|---|
| 4-uurscandle en zijn dag | 10.956 | 61,5% |
| dag en zijn week | 1.820 | 59,1% |
| 4-uurscandle en zijn week | 10.920 | 53,4% |
| puur toeval (referentie) | theoretisch | 50% |
Methode: BTC/USDT, 4-uurscandles, openbare data van Binance, van 1 januari 2021 tot 31 december 2025, dus 10.956 candles, 1.826 dagen en 260 volledige weken. Dag: van 0 tot 24 uur UTC, dus zes 4-uurscandles. Week: van maandag tot zondag. Zelfde richting: beide perioden sluiten boven hun opening, of beide eronder. Toevalsmarge bij 95%: 0,9 procentpunt voor de 4-uurscandles, 2,3 procentpunt voor de dagen. Data uit het verleden: ze zeggen niets over de toekomst.
Meer dan één op de drie 4-uurscandles ging tegen zijn eigen dag in. Een groene 4-uurscandle kan dus prima bij een rode dag horen. Afhankelijk van het tijdslot ligt het aandeel tussen 58,3% en 65,2%: het uur verandert de conclusie niet.
Tegenover de week doet de 4-uurscandle nauwelijks beter dan een opgegooide munt: 53,4%. En dagen waarop alle zes 4-uurscandles dezelfde kleur hebben, zijn zeldzaam: 1,8% van de dagen.
Eenzelfde candle kan op 4 uur een stijging vertellen en op weekbasis bij een daling horen. Dat tweede verhaal zie je alleen als je naar de timeframe erboven kijkt.
Lineair of logaritmisch
Ook de schaal van de prijsas verandert wat je ziet. In dezelfde periode is de laagste 4-uursslotkoers van Bitcoin 15.723 dollar, op 21 november 2022. De hoogste is 125.411 dollar, op 6 oktober 2025: bijna acht keer zoveel.
Een verschil van 1.000 dollar was 6,4% van de prijs op het laagste punt, en 0,8% op het hoogste. Op een lineaire schaal hebben die twee verschillen dezelfde hoogte op het scherm, terwijl het eerste bijna acht keer zwaarder weegt. Op een logaritmische schaal heeft eenzelfde percentage dezelfde hoogte: een stijging van 10% neemt in 2022 evenveel ruimte in als in 2025.
Over een paar dagen zie je het verschil niet. Over meerdere jaren, of bij een asset die sterk gestegen is, schakel je over op logaritmisch. Anders lijken oude bewegingen platgedrukt en recente gigantisch.
Een grafiek lezen in zes stappen
- Kies je timeframe, en kijk daarna naar de timeframe erboven.
- Zoek de trend. Toppen en bodems die stijgen, die dalen, of een range tussen twee grenzen. Een trendlijn verbindt de bodems van een stijging of de toppen van een daling.
- Teken twee of drie niveaus, niet meer: de duidelijkste oude toppen en bodems. De gids over support en weerstand laat zien hoe.
- Lees de laatste candles, op het rechterdeel: hun grootte, hun wicks, hun snelheid.
- Zoek waar je idee fout wordt. Daar komt je stop loss, en van daaruit bereken je je risk/reward-ratio.
- Noteer je lezing in je dagboek, ook als je erbuiten blijft.
Indicatoren komen daarna, als ze iets toevoegen. Voortschrijdende gemiddelden, de RSI, de MACD of de Bollinger Bands worden allemaal berekend uit dezelfde prijzen die je al ziet.
Veelgemaakte fouten
- Een patroon beoordelen op het linkerdeel. Patronen die je achteraf tekent, zijn altijd helder. Het patroon dat telt staat rechts, onaf.
- Van timeframe wisselen tot je er een vindt die je idee bevestigt. Kies hem voordat je kijkt.
- De prijsas vergeten. Een platform past de schaal vaak aan wat er in beeld staat: een enorme candle op het scherm kan een piepkleine beweging zijn.
- Jaren vergelijken op een lineaire schaal. Oude bewegingen lijken vlak.
- Indicatoren opstapelen tot je de prijs niet meer ziet.
Oefenen op echte grafieken
In TradaZen is elk scenario een echte grafiek uit het verleden, op een timeframe van 4 uur tot 1 minuut, met het vervolg verborgen. Het lessenpad gaat van candles tot beslissingen: Nova, de astronaut van de app, legt de grafieken uit met zooms en annotaties.
Tijdens het beslissen kun je een horizontale lijn, een trendlijn of een rechthoek tekenen. Je kiest Long, Short of "Ik blijf erbuiten", de app plaatst de Stop en de Target, en daarna verschijnen de candles een voor een. Aan het eind zie je de echte dag, het echte uur en de bron van het scenario, op een gesimuleerd saldo. Lees de pagina over de tradingsimulator om te zien hoe alles werkt.
Veelgestelde vragen
Hoe lees je een koersgrafiek als beginner?
Begin bij de assen: de prijs verticaal, de tijd horizontaal. Zoek de timeframe, dan de trend, dan twee of drie niveaus waar de prijs al eerder reageerde. Lees ten slotte de laatste candles, op het rechterdeel. Indicatoren komen pas daarna.
Welke timeframe kies je?
De timeframe die past bij de duur van je beslissingen, en altijd met een blik op de timeframe erboven. Over vijf jaar Bitcoin ging meer dan één op de drie 4-uurscandles tegen zijn dag in: zonder de hogere timeframe zie je maar een deel van het verhaal.
Lineaire of logaritmische schaal?
Over een paar dagen maakt het weinig uit. Over meerdere jaren neem je logaritmisch: dat geeft eenzelfde percentage dezelfde hoogte. Over vijf jaar Bitcoin was 1.000 dollar 6,4% van de prijs op het laagste punt en 0,8% op het hoogste.
Wat betekent het volume onder de grafiek?
Het volume telt wat er in elke periode verhandeld is. Een hoge balk betekent dat veel aandelen of tokens van eigenaar wisselden. Het zegt niet welke kant de prijs daarna op gaat.
Kun je met een grafiek de prijs voorspellen?
Nee. Een grafiek vat samen wat er gebeurd is. Hij helpt je beslissen waar je instapt, waar je uitstapt en waar je idee fout wordt, maar het rechterdeel blijft onbekend. De patronen die in deze gidsen over vijf jaar Bitcoin zijn gemeten, deden het niet duidelijk beter dan toeval.
Mehdi Azizi maakte TradaZen en bracht de app uit in de App Store met zijn studio Devoria. De scenario's in de app zijn echte grafieken uit het verleden, nooit verzonnen data.
TradaZen is een trainingstool: je speelt op marktdata uit het verleden, met een gesimuleerd saldo. Het is geen broker en geen beleggingsadvies. Echte trading brengt een risico op kapitaalverlies mee.
